Một lớp mầm non là một cộng đồng nhỏ. Cách kê bàn, những góc yên tĩnh, âm thanh và tầm nhìn định hình cách trẻ hợp tác với nhau, sức lực của cô giáo và cả bầu không khí của lớp. Bài thứ ba trong loạt bài về không gian học tập tại HEI Schools Saigon Central.

Văn hóa, khí chất bẩm sinh của con và sự thống nhất giữa người lớn trong nhà ảnh hưởng thế nào đến cách dạy con? Phần 2 gợi ý ba bước để vừa yêu thương vừa giữ giới hạn.

Có một bài tổng quan đăng trên tạp chí Science tháng 12/2025, tổng hợp dữ liệu của gần 35.000 người đạt đẳng cấp thế giới trong thể thao, khoa học, âm nhạc và cờ vua, cho thấy người giỏi nhất khi còn nhỏ và người giỏi nhất khi trưởng thành phần lớn là hai nhóm người khác nhau.

Đến những năm 1980, hai nhà khoa học Eleanor Maccoby và John Martin tiếp tục hoàn thiện mô hình này thành 4 phong cách nuôi dạy con cái kinh điển dựa trên hai yếu tố nền tảng:

Khí chất được hiểu đơn giản là những khác biệt bẩm sinh của từng em bé trong cách phản ứng với cảm xúc và khả năng tự điều hòa hành vi.

Với trẻ nhỏ, tư duy không nằm gọn trong đầu rồi mới điều khiển cơ thể. Tư duy mọc lên từ cơ thể. Trẻ hiểu thế giới trước hết bằng cách di chuyển trong nó, chạm vào nó, xê dịch nó, rồi từ những trải nghiệm cơ thể ấy, các khái niệm trừu tượng mới dần hình thành.

Có một câu hỏi mà người lớn hiếm khi dừng lại để hỏi: trí tưởng tượng của một đứa trẻ thật ra đến từ đâu? Chúng ta quen nghĩ rằng sáng tạo là điều gì đó bay bổng, tự nhiên bật ra, càng ít khuôn khổ càng tốt. Nhưng nếu quan sát kỹ một em bé đang chơi: biến chiếc lá thành con thuyền, chiếc khăn thành áo choàng, chiếc khuôn bánh thành vầng trăng, ta sẽ nhận ra điều ngược lại: trí tưởng tượng không nảy ra từ hư không. Nó được dệt nên từ những gì trẻ đã thật sự chạm vào và sống cù

Phát hiện của Dr. Maté đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc đối với các nhà giáo dục mầm non và các bậc phụ huynh: Cơ thể ghi nhớ mọi cảm xúc mà tâm trí từ chối xử lý. Không phải là một phép ẩn dụ, đó là cơ chế sinh lý học.

Hãy hình dung một em bé mới biết đi ở công viên. Con rời vòng tay mẹ để chạy tới chỗ cầu trượt, nhưng cứ vài bước lại ngoái đầu nhìn lại. Ánh mắt ấy như đang hỏi: "Mẹ vẫn ở đó chứ?" Khi thấy mẹ mỉm cười gật đầu, con yên tâm chạy xa thêm một chút. Nhưng khi không thấy mẹ đâu, con khựng lại, và mọi hứng thú khám phá bỗng tan biến.

Khi con bước vào tuổi mầm non, hầu như cha mẹ nào cũng có chung một câu hỏi: "Cho con học tiếng Anh sớm là tốt, hay sẽ làm con rối và chậm nói tiếng Việt?" Có người vội cho con học thật nhiều, mở video tiếng Anh cả ngày. Có người lại chờ con thật vững tiếng Việt rồi mới bắt đầu.