Khi trẻ được là chính mình: Nền tảng cho sự phát triển bền vững và hành trình học tập suốt đời

1. “Tiến bộ hơn chính mình hôm qua” một cách tiếp cận phù hợp với sự phát triển của trẻ mầm non

Những nỗ lực dù ''nhỏ xíu'' vẫn luôn được công nhận xứng đáng

Trong giáo dục mầm non hiện đại, ngày càng có sự đồng thuận rằng sự phát triển tối ưu của trẻ không đến từ so sánh hay cạnh tranh, mà từ việc trẻ được khuyến khích tiến bộ từng ngày so với chính bản thân mình. Theo quan điểm phát triển của Vygotsky (1978), trẻ học tốt nhất khi được hỗ trợ trong vùng phát triển gần nơi các em cảm thấy an toàn để thử nghiệm, sai, sửa và trưởng thành.

Khi trẻ được công nhận nỗ lực cá nhân thay vì kết quả tuyệt đối, trẻ dần hình thành cảm nhận tích cực về năng lực bản thân (self-efficacy: niềm tin rằng “mình có thể làm được”), một yếu tố được chứng minh là dự báo mạnh mẽ cho thành công học tập lâu dài (Bandura, 1997). Điều này đặc biệt quan trọng ở lứa tuổi mầm non, khi nền tảng tâm lý học tập đang được định hình.

2. Môi trường nuôi dưỡng sáng tạo, tự tin và chủ động: Điều kiện để trẻ phát triển toàn diện

Nhiều nghiên cứu cho thấy môi trường học tập tôn trọng cá tính, trao quyền và khuyến khích sự chủ động có tác động tích cực đến sự phát triển nhận thức, cảm xúc và xã hội của trẻ nhỏ. Theo nghiên cứu của Hirsh-Pasek và cộng sự (2015), những môi trường học tập giàu trải nghiệm, cho phép trẻ lựa chọn và khám phá, giúp tăng cường tư duy linh hoạt, khả năng giải quyết vấn đề và sáng tạo.

Bên cạnh đó, cảm giác được tin tưởng và được lắng nghe giúp trẻ phát triển lòng tự tin và năng lực tự điều chỉnh (self-regulation: khả năng kiểm soát cảm xúc, hành vi và sự chú ý của bản thân). Trẻ không chỉ học cách làm theo hướng dẫn mà còn học cách đưa ra quyết định, chịu trách nhiệm và hợp tác với người khác, những kỹ năng cốt lõi cho thế kỷ 21 (OECD, 2018).

Trao quyền cho trẻ không có nghĩa là con muốn làm gì cũng được

3. Được trao quyền: nền tảng của động lực học tập nội tại

Từ góc độ tâm lý học, động lực học tập nội tại hình thành mạnh mẽ khi ba nhu cầu tâm lý cơ bản của trẻ được đáp ứng: tự chủ, năng lực và sự gắn kết (Deci & Ryan, 2000). Khi trẻ được là chính mình, được lựa chọn cách học, được ghi nhận tiến bộ cá nhân và được kết nối tích cực với giáo viên, bạn bè, trẻ sẽ học vì niềm vui khám phá, không chỉ vì phần thưởng hay áp lực bên ngoài.

Động lực này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với giai đoạn chuyển tiếp lên lớp 1. Nghiên cứu của Blair và Raver (2015) cho thấy trẻ có động lực học tập tích cực và khả năng tự điều chỉnh tốt ở mầm non thích nghi với môi trường học tập chính quy hiệu quả hơn, giảm căng thẳng và duy trì hứng thú học tập lâu dài.

4. Từ mầm non đến lớp 1: Hành trình chuyển tiếp nhẹ nhàng và vững vàng

Việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không chỉ là trang bị kiến thức học thuật sớm, mà quan trọng hơn là xây dựng nền tảng tâm lý học tập lành mạnh. Trẻ từng được học trong môi trường tôn trọng cá nhân, khuyến khích thử thách và ghi nhận tiến bộ thường thể hiện sự tự tin, sự chủ động và khả năng thích nghi cao khi bước vào bậc tiểu học (Pianta et al., 2007).

Những trẻ này không sợ sai, không ngại học điều mới và có xu hướng xem học tập là một quá trình ý nghĩa thay vì là áp lực phải “đúng” hay “giỏi hơn người khác”.

Sự tò mò khám phá luôn được khơi gợi tại HEI Schools Saigon Central

5. HEI Schools: Nơi động lực học tập suốt đời bắt đầu từ việc trẻ được là chính mình

Tại HEI Schools, triết lý giáo dục được xây dựng trên nền tảng khoa học về sự phát triển toàn diện của trẻ, với trọng tâm là nuôi dưỡng động lực học tập suốt đời. Động lực này không xuất phát từ sự thúc ép hay cạnh tranh, mà bắt đầu từ những điều căn bản và bền vững nhất: trẻ được là chính mình, được tôn trọng, được tin tưởng và được đồng hành trong quá trình trưởng thành.

Định hướng đó được cụ thể hóa thông qua năm giá trị cốt lõi làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động giáo dục tại HEI Schools:

• Curiosity & Creativity: Nuôi dưỡng sự tò mò và sáng tạo

• Active Participation: Khuyến khích sự tham gia chủ động

• Learning Everywhere & All the Time: Học tập mọi lúc, mọi nơi

• Culture of Trust: Xây dựng văn hóa tin cậy

• Sustainable Way of Living: Hướng đến lối sống bền vững

  
  

Trên nền tảng những giá trị này, HEI Schools tạo dựng một môi trường học tập nơi mỗi đứa trẻ được phát triển theo nhịp độ riêng, được ghi nhận sự tiến bộ mỗi ngày so với chính mình của ngày hôm qua. Chính trong môi trường đó, trẻ dần hình thành những tố chất thiết yếu cho học tập và cuộc sống: sự tự tin, tính độc lập, khả năng hợp tác, năng lực tự điều chỉnh và niềm yêu thích học tập nội tại, những hành trang quan trọng cho lớp Một và cho toàn bộ hành trình học tập về sau.

Hằng năm, nhằm hỗ trợ trẻ chuẩn bị tâm thế vững vàng cho giai đoạn chuyển tiếp lên bậc tiểu học, HEI Schools tổ chức các chuyến tham quan, trải nghiệm tại các trường tiểu học có triết lý giáo dục tương đồng. Thông qua việc đến thăm và tìm hiểu môi trường học tập tại những trường như Eschool, Wellspring, VFIS…, các bạn nhỏ khối Pre-Primary có cơ hội hình dung một cách trực quan, tích cực và gần gũi về bậc học tiếp theo.

Trong mỗi nỗ lực của con, luôn có sự đồng hành của các cô

Những trải nghiệm chuyển tiếp này giúp trẻ làm quen với không gian lớp học, cách tổ chức hoạt động và nhịp sinh hoạt của bậc tiểu học trong tâm thế thoải mái, tò mò và hứng khởi, thay vì lo lắng hay áp lực. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc cho trẻ tiếp cận sớm với môi trường học tập mới thông qua trải nghiệm thực tế góp phần giảm căng thẳng chuyển tiếp, tăng cảm giác an toàn và củng cố sự tự tin khi bước vào lớp Một (Broström, 2005; Pianta et al., 2007). Qua đó, trẻ không chỉ sẵn sàng về mặt kỹ năng mà còn vững vàng về mặt cảm xúc, tiếp tục duy trì động lực học tập và tinh thần chủ động đã được nuôi dưỡng từ giai đoạn mầm non.

Khi trẻ được là chính mình ngay từ những năm đầu đời, việc học không còn là áp lực phải vượt lên người khác, mà trở thành một hành trình tự nhiên để mỗi đứa trẻ khám phá, trưởng thành và phát triển phiên bản tốt hơn của chính mình mỗi ngày. Chính nền tảng tâm lý tích cực ấy sẽ theo trẻ bước tiếp vững vàng qua lớp Một và nuôi dưỡng động lực học tập suốt đời, điều mà giáo dục mầm non, hơn bất kỳ bậc học nào khác, có thể và cần làm cho trẻ.

Tài liệu tham khảo

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York, NY: Freeman.

Blair, C., & Raver, C. C. (2015). School readiness and self-regulation: A developmental psychobiological approach. Annual Review of Psychology, 66, 711–731.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

Hirsh-Pasek, K., Golinkoff, R. M., Berk, L. E., & Singer, D. (2015). A mandate for playful learning in preschool. Oxford University Press.

OECD. (2018). Future of education and skills: Education 2030. Paris: OECD Publishing.

Pianta, R. C., Cox, M. J., & Snow, K. L. (2007). School readiness and the transition to kindergarten in the era of accountability. Baltimore, MD: Brookes.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.